‘Ik dacht: zo gauw ik genoeg verdien, betaal ik alles af’

‘Wat ik aan jongeren vertel? Vraag jezelf 3 keer achter elkaar: heb ik dit écht, écht, écht, nodig? Je moet jezelf kunnen overtuigen. Je moet leren bewuste keuzes te maken. Besef: als je 18 wordt, is je handtekening plotseling goud waard.’

Elsmainy Jergo (27): ‘Het begon met mijn zorgverzekering. Tot je achttiende ben je gratis meeverzekerd via je ouders. Daarna moet je het zelf regelen. Doe je niets, dan gaat die oude verzekering automatisch over op jou. Ik dacht: ik zie het wel. Zo gauw ik genoeg verdien, betaal ik alles af.

Niet afbetalen

‘Zo deed ik het ook met telefoonabonnementen. Werd mijn nummer afgesloten omdat ik niet betaalde, dan sloot ik gewoon ergens anders een nieuw abonnement af. Ik kocht een televisie die ik niet kon afbetalen. Het viel eigenlijk nog mee dat ik geen kleren op afbetaling kocht. Als je eenmaal 18 bent, komen er enorme verleidingen op je af. Het is allemaal: Bestel nu, betaal later! Plotseling is je handtekening goud waard. 

Portretfoto Elsmany

Even zitten huilen

‘Drie jaar geleden – ik was 24 – bracht ik met de schuldhulpverlener van het Jeugd Interventie Team mijn totale schuld in kaart. Die was in een periode van 6 jaar opgelopen tot 70 duizend euro. Zelf dacht ik dat het tussen de 30 en 40 duizend euro zou zijn. Ja, zei de schuldhulpverlener, het is een bekend gegeven dat mensen hun schuld de helft lager inschatten. Ik heb wel even zitten huilen, toen.

Dat bedrag is dus opgebouwd, onder meer, die niet betaalde zorgverzekering, telefoonabonnementen, apparaten, huurschulden, kinderopvangtoeslag, studielening en boetes, zoals reizen in het ov zonder kaartje.

Schulden waren normaal

‘Hoe kon het zover komen? Ik had geen enkel benul van geld. Geen interesse. Ik kreeg het ook niet mee. Bij ons in de familie werden schulden gezien als een normaal onderdeel van het leven.
Dus er was niet veel bijzonders aan de hand. Ik deed de kappersopleiding en dat ging heel goed. In 2012 deed ik mee aan de Nederlandse Coiffure Awards, zeg maar de Oscars in kappersland – dat was nog tijdens mijn stage! Ik won dat jaar in Londen de prijs voor International Stylist of the Year. Ik kon blijven werken in de salon waar ik stageliep. Met iedereen die daar werkte, had ik een geweldige click. 2012 was echt een topjaar.

Salon failliet

‘Ik kreeg ook mijn dochter. Maar de relatie met haar vader liep niet lekker. Toen ze een half jaar oud was, verbrak ik de relatie. Ik dacht: ik red het wel alleen. Maar een jaar later ging de salon waar ik werkte failliet. Voor mij was dat een groot drama. Ik heb het de werkgever nog lange tijd kwalijk genomen. 

'Bij ons in de familie werden schulden gezien als een normaal onderdeel van het leven.'

Reality check

‘Het hebben van een kind was mijn reality check. Ik realiseerde me dat ik iets aan mijn schulden moest doen. Ik heb drie keer aangeklopt voor schuldhulp. Maar dan blijkt dat je als jongere behoorlijk tussen wal en schip kunt vallen. Ik werd afgewezen omdat ik nog studiefinanciering had – dat telt niet als inkomen. En vervolgens werd ik afgewezen omdat ik geen inkomen had. En geen woning. Die situatie heeft een paar jaar geduurd. Ik kon geen aansluiting meer vinden in de kapperswereld. Ik kon de huur niet meer betalen – mijn dochter heb ik toen tijdelijk ondergebracht bij mijn moeder. Gelukkig kon ik in 2016 wel, met twee tassen vol enveloppen, terecht bij het Jeugd Interventie Team.

Jongeren lesgeven

‘Daarna ging het beter. De gemeente startte net met het Jongeren Perspectief Fonds. Zij nemen je schulden over en schikken met je schuldeisers. Je krijgt voor twee jaar een budgetbeheerder. En je levert in die periode een tegenprestatie. Dat kan door naar school te gaan, te gaan werken, of vrijwilligerswerk te doen. Ik ben als peer educator lessen gaan geven op scholen. Als ervaringsdeskundige vertelde ik hoe ik zelf in de schulden kwam en hoe je dat kunt voorkomen.    

De belangrijkste les die ik jongeren wil meegeven: vraag jezelf 3 keer achter elkaar: heb ik dit écht, écht, écht, nodig? Je moet jezelf kunnen overtuigen. Zo leer je bewuste keuzes te maken.

Budgetbeheerder

Ik zit nu in de bijstand. Ik kan nog steeds gebruikmaken van de budgetbeheerder. Dat is fijn. Van haar heb ik geleerd dat je ook met 1000 euro kunt rondkomen. Je kunt er veel meer van doen dan ik wist. Ik spaar nu om met mijn dochter op vakantie te gaan.’